close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • HISTORIA KONSULATU

  • Otwarcie nowego budynku Konsulatu Generalnego RP we Lwowie przy ul. Iwana Franki 108. Z lewej strony minister spraw zagranicznych RP Radosław Sikorski, z prawej minister spraw zagranicznych Ukrainy Kostiantyn Hryszczenko, 16 V 2011 r. Fotografia ze zbiorów KG RP we Lwowie. Autor Danuta Greszczuk.

     

     

     

    Historia polskiej placówki dyplomatycznej we Lwowie ma swoje początki w odległym z dzisiejszego punktu widzenia roku 1987, kiedy to w stolicy zachodniej części Ukrainy powstała Agencja Konsularna, reprezentująca jeszcze wtedy PRL. Jej pierwszym kierownikiem był konsul Włodzimierz Woskowski. W roku 1993 już w niepodległym państwie ukraińskim Agencja została przekształcona w Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej, a pierwszym konsulem generalnym we Lwowie został Henryk Litwin, obecnie ambasador RP w Kijowie.

     

     

    Dwudziestopięciolecie istnienia polskiej placówki we Lwowie to czas obfitujący w wiele wydarzeń politycznych rozgrywających się w tej części Europy. Dynamiczne zmiany, jakie wtedy zachodziły, dotyczyły także pracy naszego urzędu. Pierwotnie lwowski okręg konsularny obejmował aż osiem obwodów Zachodniej Ukrainy: chmielnicki, czerniowiecki, lwowski, iwano-frankiwski, rówieński, tarnopolski, wołyński i zakarpacki. Obszar ten uległ zmniejszeniu w 2003 roku, w następstwie utworzenia nowego, łuckiego okręgu konsularnego, do którego przyłączono obwody: wołyński oraz rówieński. Sytuacja ta powtórzyła się w 2009 roku, kiedy po utworzeniu placówki konsularnej w Winnicy nasz okręg zmniejszył się jeszcze o obwód chmielnicki. Obecnie obszar okręgu to pięć obwodów Zachodniej Ukrainy: iwano-frankiwski, lwowski i zakarpacki, które zamieszkuje około siedem milionów dwieście tysięcy obywateli Ukrainy.

     

     

    W latach 1987–2012 na czele urzędu stało czternastu kierownikow bądź osób pełniących obowiązki kierownika. Na początku byli to jeszcze kierownicy Agencji Konsularnej PRL i RP (po 1989 r.), konsulowie: Włodzimierz Woskowski (1987–1990), Janusz Łukaszewski (1990–1991) i Andrzej Krętowski (p.o. 1991). Pierwszym konsulem generalnym we Lwowie został Henryk Litwin (1991–1994). Po nim obowiązki przejmowali kolejno: Marek Krajewski (p.o. 1994–1995), Tomasz Marek Leoniuk (1995–1997), Piotr Konowrocki (1997–2000), Wincenty Dębicki (p.o. 2000), Krzysztof Sawicki (2000–2003), Janusz Jabłoński (p.o. 2003–2004), Wiesław Osuchowski (2004–2008), Grzegorz Opaliński (2008–2011) i Andrzej Drozd (p.o. 2011). ktualnie kierownikiem placówki jest konsul generalny, ambasador tytularny Jarosław Drozd (od 1 września 2011 roku).

     

     

    Opisując działania polskiej dyplomacji w omawianym okresie, należy wspomnieć o tak ważnym komponencie polityki zagranicznej, jakim jest promocja gospodarcza. Zadania z tego zakresu w latach 1989–2006 z dużym powodzeniem realizował Wydział Ekonomiczno-Handlowy, powołany jako przedstawicielstwo Ministerstwa Gospodarki RP. Funkcję kierowników wydziału pełnili kolejno konsulowie: Marian Ozimek (1989–1990), Andrzej Zinserling (1990–1994), Andrzej Kozłowski (1994), Jacek Gerałt  (1994–1999), Michał Uziembło (1999–2005) oraz Andrzej Krasnodębski (2005–2006).

     

    POCZĄTKI PLACÓWKI. LATA 1987–1991

     

    Moment otwarcia Agencji Konsularnej PRL we Lwowie, 22 VII 1987 r. Kierownik placówki konsul Włodzimierz Woskowski wciąga na maszt przed budynkiem przy ul. Iwana Franki 110 polską flagę. Fotografia ze zbiorów W.Woskowskiego.

     

     

     

     

    Podniesienie polskiej flagi na maszt przed siedzibą placówki, w dawnej willi lwowskiego malarza Stanisława Kaczor-Batowskiego przy ul. Iwana Franki 110 (dawniej ul. Świętej Zofii) nastąpiło 22 lipca 1987 roku, choć faktycznie urząd działał już wcześniej. Pierwszą czynność konsularną, tj. wydanie paszportu tymczasowego na powrót do kraju, zapisano w annałach pod datą 15 lipca 1987 roku.

     

     

    Na decyzji o utworzeniu polskiej placówki dyplomatycznej we Lwowie zaważyła konieczność otoczenia należytą opieką konsularną rzeszy obywateli polskich podróżujących w tym okresie tranzytem przez teren Zachodniej Ukrainy w kierunku Półwyspu Bałkańskiego. Warto przypomnieć, że był to czas dużych projektów przemysłowych na zachodnich rubieżach Związku Radzieckiego, w realizacji których uczestniczyli specjaliści z Polski. W tym miejscu należy wymienić Energopol i jego dyrektora, niezapomnianego Józefa Bobrowskiego, który u schyłku ZSRR rozpoczął ryzykowne wówczas prace na zrujnowanym Cmentarzu Orląt Lwowskich.

     

     

    Z ogromną wdzięcznością wspominamy pracowników przedstawicielstw handlu zagranicznego Metronex i Unitra, działających przy Agencji Konsularnej, a także przedstawicieli Polskich Kolei Państwowych oraz Polskich Linii Lotniczych LOT.

     

    Oprócz powodów oficjalnych były również takie, o których nie mówiono głośno. Stronie polskiej chodziło przede wszystkim o objęcie opieką polskiej mniejszości narodowej Ukrainy Zachodniej.

     

    Kamienny orzeł odnaleziony w fundamencie pomnika W. Lenina we Lwowie. Fotografia ze zbiorów KG RP we Lwowie.

     

     

     

    Początki działalności polskiej Agencji Konsularnej we Lwowie przypadły na niełatwy czas przemian w Europie Środkowo-Wschodniej, które zapowiadały koniec epoki komunizmu. Już we wrześniu 1990 roku we Lwowie na oczach wielu tysięcy demonstrantów zburzono pomnik Lenina, w którego fundamentach znaleziono… kamiennego orła z jednego z nagrobków Cmentarza Obrońców Lwowa. Figura, obok innych fragmentów gruzu, została użyta do ustabilizowania fundamentów pomnika przywódcy proletariatu. Okres przemian w Europie Środkowo-Wschodniej zakończył się odzyskaniem suwerenności przez Polskę oraz niepodległości przez Ukrainę. 2 grudnia 1991 roku, jako pierwsze państwo na świecie, Rzeczpospolita Polska uznała niepodległość Ukrainy.

    W tramwaju, na drodze ze spotkania założycielskiego Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej, 3 XII 1988 r. Na zdjęciu od lewej strony: ukraiński dysydent Rostysław Bratuń, konsul Włodzimierz Woskowski oraz redaktor Konstanty Czawaga. Fotografia ze zbiorów K. Czawagi. Autor: Borys Krysztuł.

     

     

     

    Koniec lat osiemdziesiątych XX wieku to początki odrodzenia życia narodowego mniejszości polskiej na Zachodniej Ukrainie. To wówczas powstały: Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe (1988), przekształcone w Związek Polaków na Ukrainie, oraz Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej (grudzień 1988).

     

    Spotkanie Konsula Janusza Łukaszewskiego z polskimi i radzieckimi służbami granicznymi, 1990 r. Fotografia ze zbiorów J. Łukaszewskiego.

     

     

     

    Placówka konsularna od samego początku starała się wspierać te organizacje w działaniach mających na celu integrację społeczności polskiej, wykazując przy tym wiele troski o zachowanie kultury i języka ojczystego. Koniec lat osiemdziesiątych XX wieku to także odrodzenie życia religijnego Zachodniej Ukrainy, a więc początek powolnego i żmudnego procesu zwrotu mienia i odnawiania świątyń rzymskokatolickich na terenach zamieszkiwanych przez społeczność polską. Pomimo że ZSRR chylił się ku upadkowi, to jednak wiele działań na rzecz polskiej społeczności oraz Kościoła na Ukrainie musiało być prowadzonych dyskretnie. Schyłek lat 80. XX w. to również kontakty z ukraińską opozycją antykomunistyczną, aktywistami Narodowego Ruchu na rzecz Przebudowy, a także odradzającą się Cerkwią greckokatolicką.

     

    Pomnik Lenina obalono we Lwowie już 14.09.1990 r. Fotografia ze zbiorów J. Łukaszewskiego

     

     

     

     

    W NIEPODLEGŁEJ UKRAINIE. LATA 1991–2003

     

     

    Okres ten to przede wszystkim czas budowania stosunków z nową administracją i urzędami niepodległego państwa ukraińskiego, a także niezapomnianych spotkań z członkami ukraińskich środowisk demokratycznych, którzy po raz pierwszy stanowili reprezentację władz samorządowych. Jednocześnie to czas, w którym zmiana realiów politycznych spowodowała konieczność zmiany rangi i statusu polskiej placówki we Lwowie.

    Konferencja prasowa w konsulacie, 1991 lub 1992. Od prawej strony: Henryk Litwin - pierwszy Konsul Generalny RP we Lwowie, Teodozij Starak legendarny dyplomata ukraiński pełniący misję w Polsce nazywany "latającym ambasadorem", wicemarszałek Senatu RP Alicja Grześkowiak oraz pracownik urzędu Jadwiga PEchaty. Fotografia ze zbiorów J. Pechaty.

     

     

     

    W grudniu 1993 roku ówczesny minister spraw zagranicznych Andrzej Olechowski wydał decyzję o przekształceniu Agencji Konsularnej w Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej. Pierwszym konsulem generalnym RP we Lwowie został dotychczasowy kierownik Agencji Konsularnej, Henryk Litwin.

    Wizyta marszałka Sejmu RP Macieja Płażyńskiego na Cmentarzu Obrońców Lwowa, 4 VII 2000 r. Na prawo od marszałka ambasador RP w Kijowie Jerzy Bahr, na lewo od marszałka konsul Wincenty Dębicki. Fotografia ze zbiorów W. Dębickiego.

     

     

     

    Równie ważne było odnowienie zerwanych kontaktów między naszymi narodami, które jednocześnie stanęły wobec konieczności zmierzenia się z niełatwym, do dziś nie do końca przezwyciężonym, bagażem doświadczeń historycznych. Do rangi symbolu, oddającego istotę tego procesu, urosła sprawa odbudowy Cmentarza Obrońców Lwowa, trudna i konfliktogenna, sfinalizowana ostatecznie sukcesem w 2005 roku.

    Pielgrzymka papieża Jana Pawła II na Ukrainę. Msza Święta na hipodromie we Lwowie, 27 VI 2001 r. Od lewej: Kardynał Lubomyr Huzar, Kardynał Marian Jaworski. Od prawej strony: Kardynał Angelo Sodano Fotografia ze zbiorów Lwowskiej Kurii Metropolitalnej.

     

     

     

    Początek ostatniej dekady XX wieku to dalszy rozwój Cerkwi greckokatolickiej i Kościoła rzymskokatolickiego na Ukrainie oraz niekiedy trudny proces układania ich wzajemnych relacji. Wreszcie – czego świadomość towarzyszy nam cały czas – zdecydowanie epokowym wydarzeniem była wizyta Ojca Świętego Jana Pawła II na Ukrainie, w tym również we Lwowie, w czerwcu 2001 roku.

    Konsul Tomasz Marek Leoniuk na I Festiwalu Kultury Polskiej na Ukrainie w 1995 r. Ze zbiorów Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie.

     

     

    Lata dziewięćdziesiąte XX wieku to dalszy rozwój struktur organizacyjnych polskiej społeczności Ukrainy Zachodniej. Oprócz utworzonych w 1988 roku Związku Polaków na Ukrainie oraz Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej, w roku 1992 powstała Federacja Organizacji Polskich na Ukrainie. Bardzo szybko skupiła ona większość stowarzyszeń polskiej mniejszości, szczególnie w zachodnim regionie kraju.

    Wizyta Jana Nowaka-Jeziorańskkiego we Lwowie, 2000 r. Na zdjęciu naasz gość wraz z konsulem Wincentym Dębickim. Ze zbiorów W. Dębickiego.

     

     

     

    Ogłoszenie niepodległości przez Ukrainę oznaczało także usunięcie wielu barier w kontaktach ludzi po obydwu stronach granicy. Placówka rozpoczęła ambitne dzieło promocji kultury polskiej na Ukrainie poprzez organizowanie występów artystów i zespołów z Polski, prezentację wystaw i tym podobnych imprez kulturalnych. Lwów i zachodnią część kraju zaczęli coraz liczniej odwiedzać rodacy z kraju i z zagranicy, wśród nich także ci urodzeni we Lwowie, na czele z niezastąpionym piewcą swego ukochanego miasta, Jerzym Janickim. Bardzo często przedstawiciele Konsulatu uczestniczyli we wzruszających spotkaniach lwowiaków z emigracji z rodakami, którzy zostali po drugiej stronie granicy.

    Otwarcie polsko-ukraińskiego przejścia granicznego Krakowiec-Korczowa z udziałem prezydentów RP i Ukrainy: Aleksandra Kwaśniewskiego i Leonida Kuczmy. Ze zbiorów P. Konowrockiego.

     

     

     

    Od początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku Lwów stał się ważnym punktem na mapie stosunków dwustronnych, był więc bardzo często odwiedzany przez polskie delegacje państwowe różnego szczebla, delegacje samorządowe i inne. W ich przygotowaniu główną rolę odgrywała polska placówka dyplomatyczna we Lwowie i na niej – rzecz jasna – spoczywała przede wszystkim odpowiedzialność za organizowanie takich spotkań.

     

     

     

     

    NOWA SPECYFIKA PRACY URZĘDU W LATACH 2003–2012

    Drohobycz, modlitwa w miejscu śmierci Brunona Schulza. Od lewej: prof. Władysław Panas z KUL, obok Konsul generalny Krzysztof Sawicki. Pomiędzy nimi w tle Ihor Meniok. Ze zbiorów K. Sawickiego.

     

     

    W związku z wprowadzeniem obowiązku wizowego dla obywateli Ukrainy (1 października 2003), następnie Ustawy o Karcie Polaka (29 marca 2008) oraz Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy Umowy o małym ruchu granicznym (28 marca 2008), wreszcie w związku z przystąpieniem Polski do strefy Schengen (2007) znacznie zmienił się zakres zadań realizowanych przez placówkę. Nowe zadania wymagały całkowitej reorganizacji dotychczasowej pracy. Szybko okazało się, że rozrastającej się także pod względem kadrowym placówce nie wystarcza już dotychczasowy lokal przy ul. Iwana Franki 110. Dlatego w latach 2003–2006 do celów konsularnych zostały przystosowane dwa pomieszczenia przy ul. M. Kociubińskiego 11a, następnie zaś w roku 2008 wynajęto dodatkowe pomieszczenia przy ul. Smiływych 5. Wcześniej, w 2006 roku, rozpoczęto (trzeba przyznać, niełatwe) dzieło budowy nowego obiektu Konsulatu Generalnego RP przy ul. I. Franki 108. Prace zostały zakończone w 2011 roku, zaś uroczystego otwarcia nowej siedziby urzędu dokonali 16 maja tegoż roku ministrowie spraw zagranicznych RP i Ukrainy, Radosław Sikorski i Kostiantyn Hryszczenko.

    Konsul generalny RP Wiesław Osuchowski wmurowuje kamień węgielny w fundamenty nowego budynku konsulatu przy ul. Iwana Franki 108, 2 V 2008 r. Ze zbiorów KG RP we Lwowie. Autor: Danuta Greszczuk.

     

    I Polsko-Ukraiński Dzień Dziecka, Maria Kaczyńska oraz konsul generalny RP W. Osuchowski w towarzystwie dzieci polskich z Ukrainy składają kwiaty na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza Cmentarza Obrońców Lwowa. Fotografia ze zbiorów KG RP we Lwowie. Autor: Ołeksandr Danczewskyj

     

    Potrzebę otwarcia Konsulatu Generalnego RP we Lwowie dziś już przez nikogo niekwestionowaną – uzmysławia choćby jeden, urastający do rangi symbolu, fakt. Otóż od samego początku, gdy tylko wprowadzono obowiązek posiadania wiz, placówka stała się prawdziwym światowym rekordzistą w ilości wystawionych dokumentów. W latach 2006–2012 rokrocznie zbliżaliśmy się do liczby trzystu tysięcy wydanych wiz bądź tę liczbę przekraczaliśmy, a w roku 2012 osiągnęliśmy prawdziwy rekord –  trzysta trzydzieści cztery tysiące wiz. Dynamika tego procesu, wskazującego na normalizację codziennych polsko-ukraińskich relacji, jest doprawdy imponująca. Podobnie sytuacja wyglądała w innych aspektach pracy konsularnej, by wymienić choćby realizację Ustawy o Karcie Polaka czy też Umowy o małym ruchu granicznym. Najlepiej mówi o tym zwykła statystyka procesu, którego nie sposób przecenić. Uroczystość wręczenia stutysięcznego już pozwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego odbyła się 11 października 2012 roku. Z satysfakcją odnotowaliśmy ów kolejny, nie tylko przecież urzędniczy, rekord. 

     

    Inauguracja odrodzonej "POGONI" Lwów, 10 X 2009. Na zdjęciu w środku Konsul Generalny RP we Lwowie Grzegorz Opaliński. Ze zbiorów KG RP we Lwowie. Autor: Danuta Greszczuk.

     

     

    Należy zauważyć, że wraz ze zwiększeniem obsady placówki wzrosły nasze możliwości organizacyjne w takich dziedzinach, jak kultura, promocja czy działalność na rzecz polskiej społeczności. Można śmiało zaryzykować twierdzenie, że staliśmy się specjalistami od dużych i masowych imprez kulturalnych. Na stałe do kalendarza działalności placówki wpisały się takie projekty jak: Międzynarodowy Festiwal „Jazz Bez”, akcja „Światełko Pamięci dla Cmentarza Łyczakowskiego”, Konkurs Wiedzy o Języku i Kulturze Polskiej „Znasz-li ten kraj…”, Polsko-Ukraiński Dzień Dziecka, Polska Wiosna Teatralna, Festiwal Partnerstwa, a ostatnio również Przegląd Najnowszych Filmów Polskich „Pod Wysokim Zamkiem”  oraz wiele innych inicjatyw.

     

    Konsul generalny RP we Lwowie wita uczestników konferencji "25-lecie polskiej misji konsularnej we Lwowie", 1 XII 2012 r. Ze zbiorów KG RP we Lwowie. Autor: Danuta Greszczuk

     

     

    Marcin Zieniewicz

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: